امروز

پنج شنبه, ۲۷ تیر , ۱۳۹۸

  ساعت

۲۳:۳۰ بعد از ظهر

سایز متن   /

 

 

نقش فلسفه و فیلسوفان در بررسی روان انسان

 

از دیر باز تامل درباره‌ی مغز و کارکردهای آن بر عهده‌ی فلسفه بوده است. در نوشتار قبلی به نظریه و پژوهش های داماسیو اشاره شد. شاید نخستین نمونه‌های تلاش فلسفی برای بررسی روان انسان ‏را بتوان در ارسطو دید. رساله‌ی علم‌النفس ارسطو که منشا مباحث فلسفی بسیاری شده است به همین منظور نگاشته شده بود.

شاید ‏بتوان جرات کرد و مدعی شد پیش از ارسطو این آتناگوراس بوده که دو هزار و پانصد سال پیش، به ضرورت پرداختن به روان انسانی پی برده ‏بود و این را در قالب جمله‌ای گفته است که اکنون همه‌ی جهان با آن آشنا هستند:  «خودت را بشناس».

 

شاید بتوان گفت این حرف آتناگوراس ‏بعد از قرن‌های بسیار هنوز هم محل بحث دانشمندان و فلاسفه است و هر عصری به فراخور امکان‌هایش پاسخی را به این سوال می‌دهد.

‏پس از رنسانس، شاهد اولین چرخش درباره‌ی تامل درباب نفس آدمی بودیم. این چرخش را رنه دکارت، فیلسوف فرانسوی رقم زد. دکارت ‏نخستین فیلسوفی بود که تلاش کرد بر پایه‌ی یافته‌های تجربی و پژوهشی خود به این مساله بپردازد و جوابی برای آن بیابید. جوابی که این ‏کتاب سودای نقدش را دارد.

 

نقش روانکاوان و عصب شناسان

 

در قرن بیستم، کم کم روانکاوان بودند که به همراهی عصب‌شناسان وارد این حوزه شدند و آن را از نظریه‌پردازی ‏فلسفی جدا ساختند و سعی کردند بر اساس پارادایم اصلی علم تجربی، یعنی بررسی تجربی و بالینی بیماران، به این پرسش پاسخ دهند. ‏فلسفه دیگر رقیبی قدرتمند یافته بود. می‌توان گفت که فلسفه از این صحنه حذف نشده است، بلکه فلسفه توانسته با شکل دادن دیالوگی با ‏دانشمندان عصب‌شناس و روانپزشکان و نوروبیولوژیست‌ها مفاهیم جدیدتری را مطرح کند.

 

آنتونیو داماسیو در کتاب خطای دکارت به این ‏تلاش‌ها، مشخصا به تلاش فیلسوف معاصر، نوسبام، اشاره می‌کند و اذعان می‌دارد که این پژوهش‌ها می‌توانند گام موثری برای برساختن ‏پلی بین علوم انسانی و علوم عصب‌شناختی و… باشند. هر دو باید بتوانند از یافته‌های هم استفاده کنند تا آگاهی بشر از ساختار پیچیده‌ی ‏مغزی بیشتر شود. پیچیدگی‌ای که روز به روز بر ابهامش افزوده می‌شود.

 

 

 کتاب طبیعت و قاعده : گفتگوی پل ریکور و ژان پیر شانژو

 

 

 کتاب طبیعت و قاعده که پیش از این به زبان فارسی برگردانده شده ‏بود، نمونه‌ی جالبی از این دست است. آن کتاب گفت‌و‌گویی طولانی است بین پل ریکور، فیلسوف پدیدار‌شناس و هرمنوتیسین فرانسوی، و ‏ژان پیر شانژو، نوروبیولوژیست و عصب‌شناس مطرح فرانسوی. برای همین ترجمه‌ی این کتاب را باید به فال نیک گرفت و امیدوار بود که ‏کتاب‌های دیگری از دست به فارسی ترجمه شوند چرا که می‌تواند گام خوبی برای فلسفه‌ی تطبیقی هم باشد. با توجه به اینکه در سنت ‏فلسفه‌ی اسلامی نیز بحث درباره‌ی نفس، بحثی پیچیده و پردامنه است می‌توان امیدوار بود با ورود چنین کتاب‌هایی به زبان فارسی، مباحث ‏فلسفی درباره‌ی نفس و روح نیز جان تازه‌ای بگیرند.

 

 

 

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی