امروز

جمعه, ۱ شهریور , ۱۳۹۸

  ساعت

۰۶:۲۲ قبل از ظهر

سایز متن   /

اراده از دیدگاه فیلسوفان

 

اصطلاح اراده با دو هزار سال جدل فلسفی معمولا تعاریف متعدد و اغلب متضادی دارد. مثلا شوپنهاور در اثر اصلی اش، جهان به مثابه اراده و بازنمایی، آن را نیروی زندگی می داند. این فیلسوف بزرگ می گوید: « نیرویی بی منطق، قدرت کورکورانه ی پیکار که بی هدف و بی برنامه عمل می کند».

در حالی که نیچه در اراده ی معطوف به قدرت، خواستن را معادل قدرت و فرمان دادن می داند: « اراده، همان چیرگی است، اندیشه ی فرمان دهنده در ذات آن نهفته است».

این تضاد در اصل ریشه در این واقعیت دارد که اراده در ارتباط تنگاتنگ با آزادی است. زیرا صحبت از اراده ای غیرآزاد بی معناست. مگر این که معنای آن را مانند هابز و اسپینوزا تغییر دهیم و آن را به جایگاه واقعی خواست و تصمیم، خیالی باطل بدانیم.

 

 

فیلسوفان یونانی و اراده

 

فیلسوفان یونانی اصطلاحی برای اراده نداشتند و این مفهوم به نقل از ارسطو چنین بازگو می گردد. او گفت « به هستی درآمدن ضرورتاً به معنای از پیش وجود داشتن چیزی به صورت بالقوه و نه واقعی است». رواقیون معتقد بودند هر چه هست یا خواهد بود « پیش از این هم بوده»، وجود اراده ی آزاد در انسان را نمی پذیرفتند.

یزدان شناسان مسیحی نیز نتوانستند اعتقاد به مشیت خدایی عالم و قادری مطلق را با اراده ی آزاد آشتی دهند.

 

 

مثبت گرایان علمی و اراده

 

بعدها اراده ی آزاد با مثبت گرایی علمی و اعتقاد آیزاک نیوتن و پی یر لاپلاس به جهانی قابل توضیح و قابل پیش بینی تضاد پیدا کرد. ایده ی هگلی تاریخ به مثابه پیشرفت ناگزیر روح جهان در مقام تضاد با ایدئولوژی اراده ی آزاد برآمد و ماهیت گریزناپذیری را رد کرد. گفت همه ی آنچه اتفاق افتاده یا می افتد، می توانست نباشد. اراده ی آزاد در تضاد با همه ی نظام هایی است که جبرگرایی را در اصول اقتصادی، رفتاری یا روانکاوی مبنا قرار می دهند.

 

 

درمانگران و اراده

 

این اصطلاح مشکلی را پیش روی روان درمانگران می گستراند. مدت هاست از قاموس درمان حذف شده و پذیرش دوباره ی آن برای درمانگر مشکل آفرین است. شاید درمانگر مطمئن نیست واقعاً می خواهد آن را بشناسد یا نه.  انگیزه سال هاست که جانشین آن شده و اعمال فرد را بر اساس انگیزه هایش توضیح می دهند.

مثلاً رفتار پارانویا به وسیله ی انگیزه ی تکانه های ناخودآگاه همجنس گرایانه علت یابی می شود. عورت نمایی جنسی به وسیله اضطراب ناخودآگاه اختگی تعریف می شود.

توضیح رفتار بر اساس انگیزه، به معنای برداشتن مسئولیت نهایی اعمال فرد از دوش اوست. انگیزه می تواند اراده را تحت تاثیر قرار دهد ولی نمی تواند جایگزین آن شود. با وجود انگیزه های گوناگون، فرد باز این گزینه را دارد که به شیوه ای خاص رفتار کند یا نکند.

در پایان می توان گفت ساختار روانشناختی که مورد استفاده ی روان درمانگران می باشد بیشتر توصیفی است. با تعاریفی مانند : عامل تلاش، عامل مسئول حرکت، محرک اصلی عمل و جایگاه تصمیم گیری.

 

 

اراده عامل مسئول حرکت

 

اگر اراده را را عامل مسئول حرکت بدانیم پس درمان نیازمند حرکت و تغییر است. زمانی که درمانگر این آگاهی را در بیمار به وجود آورد که هر فرد مسئول اولیه ی گرفتاری های ناگوار زندگی خویش است چه اتفاقی می افتد؟ ساده ترین رویکرد درمانی در دسترس درمانگر می تواند شکل موعظه و پند داشته باشد. «تو مسئول اتفاقاتی هستی که در زندگی ات می افتد».

به نظر می رسد این توقع بدون رهنمود درمانگر احتمالا از یک باور اخلاقی فلسفی است. یعنی اگر فرد از آنچه خوب و پسندیده است آگاه شود پس مطابق آن عمل خواهد کرد. این رویکرد موعظه وار موثر گاهی اوقات به ندرت موثر واقع می شود.

قدرت ارده فقط نخستین و سطحی ترین لایه است و لایه ی نازکی از آن را خواستن می سازد. ویلیام جیمز یادآور شد که « خیزش آگاهانه، آهسته و بی لغزش اراده» فقط تغییرات مختصر پدید می آورد. ناهنجاری های روانی به راحتی با موعظه و نصیحت حل و فصل نمی شود.

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی